Kontrola pęcherza u kobiet: przyczyny i co pomaga

Nietrzymanie moczu jest częste, rzadko omawiane i w większości przypadków uleczalne. Nie jest nieuniknioną częścią starzenia się i nie jest czymś, z czym trzeba latami zmagać się w ciszy. Istnieją dwa główne wzorce: nietrzymanie wysiłkowe, gdy mocz ucieka przy kaszlu, kichnięciu, śmiechu, podnoszeniu lub skoku, oraz nietrzymanie naglące, gdy nagła, silna potrzeba oddania moczu kończy się wyciekiem, zanim zdążysz do toalety. Wiele kobiet ma oba rodzaje. Mięśnie dna miednicy, środowisko hormonalne i codzienne nawyki dotyczące pęcherza wpływają na to, jak dobrze układ utrzymuje mocz. Menopauza zmienia tkankę cewki moczowej i pochwy, a poród może rozciągnąć lub uszkodzić mięśnie i nerwy podtrzymujące pęcherz. Żadne z tych zaburzeń nie jest diagnozą stawianą na podstawie strony internetowej, a oba reagują na konkretne, dobrze zbadane metody. Wszystko nowe, bolesne, krwawe lub nagłe wymaga lekarza, a nie suplementu.

Nietrzymanie wysiłkowe i naglące to nie ten sam problem

Nietrzymanie wysiłkowe oznacza, że uszczelnienie cewki moczowej nie wytrzymuje wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej. Czynnik wyzwalający jest fizyczny: kichnięcie, kaszel, ciężka torba, trampolina, bieg. Ilość moczu jest zwykle niewielka i przewidywalna. Podstawowym problemem są często słabe lub źle wyczuwane mięśnie dna miednicy, czasem w połączeniu z tkanką łączną, która utraciła elastyczność.

Nietrzymanie naglące oznacza, że mięsień pęcherza kurczy się, gdy powinien być rozluźniony. Czynnikiem wyzwalającym jest wrażenie, a nie ruch. Kobiety opisują nagłą, pilną potrzebę oddania moczu, czasem bez ostrzeżenia, czasem na dźwięk lejącej się wody lub przy wkładaniu klucza do zamka. Często towarzyszy temu częstomocz i wybudzanie w nocy. Ten wzorzec bywa nazywany pęcherzem nadreaktywnym.

Nietrzymanie mieszane to oba rodzaje razem i jest częste. Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ metody pierwszego wyboru się różnią. Trening mięśni dna miednicy jest podstawą przy nietrzymaniu wysiłkowym. Trening pęcherza, odpowiednie nawodnienie i ograniczenie drażniących substancji mają większe znaczenie przy nietrzymaniu naglącym. Fizjoterapeuta uroginekologiczny może ocenić, który wzorzec dominuje, bo błędne założenie marnuje miesiące.

Dlaczego poród i menopauza zmieniają kontrolę pęcherza

Ciąża i poród drogami natury rozciągają dno miednicy i mogą uszkodzić nerwy oraz mięśnie utrzymujące cewkę moczową zamkniętą. Uszkodzenie może być obecne przez lata, zanim nietrzymanie moczu stanie się zauważalne, i może pojawić się lub nasilić długo po ostatnim dziecku. Poród kleszczowy, długi drugi okres porodu, większe dzieci i wyższa masa urodzeniowa wiążą się w badaniach z większym nasileniem objawów ze strony dna miednicy, choć wiele kobiet po prostym porodzie również ma nietrzymanie moczu, a wiele po trudnym – nie.

Menopauza dodaje drugą warstwę. Receptory estrogenowe są gęsto rozmieszczone w cewce moczowej, dnie pęcherza i tkance pochwy. Gdy estrogeny spadają, wyściółka staje się cieńsza, tkanka traci wypełnienie i elastyczność, a ciśnienie zamykające cewkę może się obniżyć. To jeden z powodów, dla których nietrzymanie moczu łagodne w czterdziestce staje się bardziej dokuczliwe w pięćdziesiątce i sześćdziesiątce. Suchość pochwy, nawracające objawy ze strony dróg moczowych i parcie naglące często występują razem.

Inne czynniki to przewlekłe zaparcia i parcie, stałe podnoszenie ciężarów, przewlekły kaszel, ćwiczenia o dużym wpływie bez przygotowania mięśni dna miednicy oraz znaczna nadwaga, która zwiększa nacisk na pęcherz i dno miednicy. Niektóre leki, w tym diuretyki i pewne leki na ciśnienie, wpływają na parcie naglące i częstomocz. Cukrzyca i schorzenia neurologiczne również mogą wpływać na kontrolę pęcherza, dlatego objawy zasługują na rzetelną diagnostykę, a nie samodzielne leczenie.

Co pokazują badania o treningu mięśni dna miednicy

Trening mięśni dna miednicy to najlepiej zbadana metoda niechirurgiczna przy nietrzymaniu wysiłkowym i mieszanym u kobiet. Przeglądy badań konsekwentnie pokazują, że nadzorowany trening, wykonywany prawidłowo i kontynuowany przez miesiące, zmniejsza liczbę epizodów nietrzymania moczu u wielu kobiet. Dowody są silniejsze dla nietrzymania wysiłkowego i mieszanego niż dla czystego nietrzymania naglącego, gdzie trening również pomaga, ale zwykle razem z treningiem pęcherza.

Dwa uczciwe ograniczenia. Po pierwsze, nieprawidłowe wykonywanie ćwiczeń, parcie zamiast unoszenia, może pogorszyć sytuację. Po drugie, efekty zależą od ich wykonywania, przez większość dni, przez co najmniej trzy miesiące, i kontynuowania później. Badania, które pokazują korzyści, opierają się na nadzorowanych programach, a nie okazjonalnym zaciskaniu.

Jak wykonywać ćwiczenia mięśni dna miednicy

1. Znajdź mięśnie. Wyobraź sobie zatrzymanie strumienia moczu w połowie i jednocześnie zatrzymanie gazów. Wrażenie to unoszenie do wewnątrz i w górę, a nie parcie w dół. Nie ćwicz regularnie, zatrzymując strumień moczu; może to zaburzać normalne opróżnianie pęcherza.
2. Najpierw opróżnij pęcherz.
3. Połóż się lub usiądź prosto, z rozluźnionym brzuchem, pośladkami i udami.
4. Zaciskaj i unoś dno miednicy. Utrzymaj przez komfortowy czas, dążąc do dziesięciu sekund w miarę poprawy siły. Oddychaj normalnie przez cały czas.
5. Rozluźnij całkowicie i odpocznij przez taki sam czas jak czas utrzymania. Odpoczynek ma takie samo znaczenie jak zaciskanie.
6. Powtórz. Częsty wzorzec z badań to zestaw ośmiu do dwunastu wolnych utrzymań plus zestaw szybkich zacisków, wykonywanych dwa do trzech razy dziennie.
7. Dodaj ćwiczenia funkcjonalne: zaciskaj przed kaszlem, kichnięciem, podnoszeniem lub skokiem, aby mięsień nauczył się pracować, gdy jest potrzebny.

Jeśli nic się nie dzieje, albo jeśli czujesz wypukłość w dół, ciężkość lub ból, przerwij i poproś o skierowanie do fizjoterapeuty uroginekologicznego. Niektóre kobiety muszą najpierw nauczyć się rozluźniać nadaktywne dno miednicy, zanim je wzmocnią.

Nawyki dotyczące pęcherza, płyny i kofeina

Przy objawach naglących trening pęcherza jest dobrze ugruntowany. Polega na chodzeniu do toalety według harmonogramu, a nie przy każdym parciu, a następnie stopniowym wydłużaniu przerw. Zacznij od przerwy, którą możesz wytrzymać, często od jednej do dwóch godzin, i wydłużaj ją małymi krokami przez tygodnie. Gdy pojawia się parcie, usiądź nieruchomo, oddychaj i zaciskaj mięśnie dna miednicy, aż minie.

Podaż płynów powinna być stała, a nie ograniczana. Picie mniej zagęszcza mocz, co drażni pęcherz i nasila parcie naglące. Dąż do jasnosłomkowego koloru moczu w ciągu dnia. Kofeina jest częstym czynnikiem wyzwalającym parcie naglące i częstomocz; ograniczenie jej lub przeniesienie na wcześniejszą porę dnia to rozsądny eksperyment. Alkohol, napoje gazowane, sztuczne słodziki i bardzo ostre lub kwaśne potrawy szkodzą niektórym kobietom, a innym nie, więc zmieniaj jedną rzecz naraz.

Zaparcia zasługują na uwagę. Pełne jelito uciska pęcherz, a parcie osłabia dno miednicy. Błonnik, płyny i, jeśli to właściwe, porada lekarza dotycząca środków zmiękczających stolec są częścią pielęgnacji pęcherza, a nie sprawą drugorzędną.

Co zawierają suplementy na pęcherz i co mówią dowody

Suplementy na pęcherz to mieszana kategoria. Większość łączy kilka składników, a dowody znacznie się między nimi różnią.

Ekstrakt z nasion dyni badano pod kątem objawów ze strony dróg moczowych u mężczyzn i kobiet, zwykle w małych próbach i często w połączeniu z innymi składnikami. Wyniki są skromne, a badania krótkie. Jest ogólnie dobrze tolerowany.

Izoflawony sojowe badano pod kątem objawów menopauzalnych ze strony dróg moczowych ze względu na ich słabe działanie estrogenne. Wyniki są mieszane, a wpływ konkretnie na nietrzymanie moczu nie jest dobrze ustalony.

Żurawina jest badana pod kątem zapobiegania zakażeniom dróg moczowych, a nie nietrzymania moczu. Nie leczy nietrzymania moczu i nie powinna być stosowana do samodzielnego leczenia podejrzewanego zakażenia.

D-mannoza jest badana pod kątem nawracających zakażeń dróg moczowych u niektórych kobiet. Nie jest leczeniem nietrzymania moczu ani parcia naglącego.

Magnez jest czasem dodawany ze względu na funkcję mięśni. Nie ma dobrych dowodów, że poprawia kontrolę pęcherza.

Witamina D ma znaczenie ogólnie dla funkcji mięśni, a jej niski poziom jest częsty. Uzupełnienie niedoboru jest rozsądne; przyjmowanie dużych dawek w nadziei na naprawienie nietrzymania moczu nie ma poparcia w badaniach.

Żaden suplement nie ma dowodów porównywalnych z nadzorowanym treningiem mięśni dna miednicy. Nic na etykiecie suplementu na pęcherz nie odwraca menopauzy, nie przywraca estrogenów ani nie naprawia uszkodzenia dna miednicy. Jeśli produkt sugeruje, że to robi, takie twierdzenie nie ma poparcia w badaniach.

Porównanie głównych opcji

Skutki uboczne, interakcje i kto czego powinien unikać

Estrogen dopochwowy to produkt na receptę i nie jest tym samym co doustna terapia hormonalna. Jest ogólnie uważany za niskiego ryzyka, ponieważ wchłanianie do krwiobiegu jest niewielkie, ale nadal wymaga przepisującego, a każde nieoczekiwane krwawienie z pochwy wymaga pilnej oceny. Czy ogólnoustrojowa terapia hormonalna pomaga na objawy moczowe, to rozmowa dla lekarza; obraz z badań jest mieszany i zależy od preparatu, dawki i czasu.

Suplementy z nasion dyni i soi mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i z chorobami wrażliwymi na hormony. Izoflawonów sojowych nie należy rozpoczynać bez porady lekarskiej u kobiet z historią raka piersi z dodatnim receptorem estrogenowym lub innej choroby wrażliwej na hormony. Żurawina może wchodzić w interakcje z warfaryną. Magnez może powodować luźne stolce w wyższych dawkach i wchodzi w interakcje z niektórymi antybiotykami i lekami nasercowymi. Każdy suplement przyjmowany razem z lekami na receptę powinien być sprawdzony z farmaceutą.

Nie przerywaj ani nie zmieniaj żadnych przepisanych leków, w tym diuretyków lub leków na ciśnienie, na własną rękę z powodu objawów pęcherza. Jeśli lek wydaje się nasilać parcie naglące, zgłoś to przepisującemu.

Natychmiast zgłoś się do lekarza, jeśli pojawi się krew w moczu, ból przy oddawaniu moczu, gorączka, nagła niemożność oddania moczu, nowe nietrzymanie moczu z osłabieniem, drętwieniem lub bólem pleców, albo szybka zmiana objawów. To nie są sprawy dla suplementów.

Częste błędy i czego nie mogą zrobić suplementy

Utrzymywanie zacisku dna miednicy przez kilka sekund raz dziennie to nie trening. To, co popierają badania, to konsekwencja i prawidłowa technika.

Ograniczanie płynów, aby uniknąć wypadków, nasila parcie naglące, a nie poprawia. Podobnie ignorowanie zaparć.

Kupowanie suplementu na pęcherz zamiast poddania się ocenie to najczęstszy i najdroższy błąd. Fizjoterapeuta uroginekologiczny może potwierdzić, które mięśnie są słabe, które nadaktywne i czy wzorzec jest wysiłkowy, naglący czy mieszany.

Suplementy nie zastępują treningu mięśni dna miednicy, treningu pęcherza, kontroli wagi, leczenia zaparć ani przepisanego miejscowego estrogenu. Nie diagnozują też niczego. Nietrzymanie moczu jest częste, ale nie jest czymś, co trzeba akceptować jako nieuleczalne, i nie jest czymś, z czym trzeba radzić sobie samemu. Zacznij od rozmowy z lekarzem lub fizjoterapeutą uroginekologicznym, a każdy suplement traktuj jako dodatek, a nie plan.